İçtihat Rehberleri / Yayın, kitap, ifade özgürlüğü

Doküman Verilmemesi İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında hükümlü veya tutuklulara gönderilen ya da onların göndermek istediği dokümanların, fotokopilerin, notların, yazıların ve diğer yazılı materyallerin verilmemesi, teslim edilmemesi, alıkonulması veya gönderilmesinin engellenmesine ilişkin AYM içtihadı.

İncelenen Karar

İhlal

İhlal Yok

Doküman Verilmemesi İçtihat Rehberi görsel anlatımı

AYM'nin Dikkat Ettiği Konular

AYM, dokümanın verilmemesi veya gönderilmesinin engellenmesi şeklindeki müdahalelerde idarenin ve yargısal mercilerin somut, ilgili ve yeterli gerekçe ortaya koymasını aramaktadır. Dokümanın neden sakıncalı görüldüğünün açıklanmaması, genel ve soyut güvenlik gerekçelerine dayanılması veya müdahalenin zorunlu toplumsal ihtiyacı karşıladığının gösterilememesi hâlinde ifade özgürlüğünün ihlal edildiği sonucuna ulaşmaktadır.

Bu rehber nasıl oluşturuldu?

Bu rehber, ceza infaz kurumlarında doküman, fotokopi, not, yazı ve benzeri materyallerin verilmemesi, teslim edilmemesi veya gönderilmesinin engellenmesine ilişkin AYM kararlarının ayrıştırılmasıyla oluşturulmuştur. Amaç, ifade özgürlüğü bakımından hangi müdahalelerin kabul edildiğini ve hangi gerekçelerin yetersiz bulunduğunu ortaya koymaktır.

Hızlı Sonuç

AYM'nin En Sık İhlal Bulduğu Durumlar

• Dokümanın neden sakıncalı olduğunun açıklanmaması
• Soyut güvenlik gerekçelerine dayanılması
• Sakıncalı görülen bölümlerin somut olarak gösterilmemesi
• İnfaz hâkimliği ve itiraz merciinin şablon gerekçe kullanması
• Müdahalenin zorunlu toplumsal ihtiyacı karşıladığının ortaya konulmaması
• Ölçülülük değerlendirmesinin yapılmaması
• Dokümanın tamamına yönelik yasaklama uygulanması
• İfade özgürlüğüne yapılan müdahalenin yeterli gerekçeyle açıklanmaması

AYM'nin Genellikle Kabul Ettiği Müdahaleler

• Dokümanın terör propagandası veya suç teşviki içermesi
• Hakkında toplatma veya yasaklama kararı bulunan yayınlardan oluşması
• Dokümanın denetlenmesinin fiilen mümkün olmaması
• Kurum güvenliği ve düzeni bakımından somut risk oluşturması
• Başvurucunun aynı bilgiye başka yollarla ulaşabilmesi
• İdare ve mahkemelerin müdahaleyi ayrıntılı gerekçelendirmesi

AYM İhlal Bulabilir Eğer

Soyut güvenlik gerekçesi yeterli değildir

Dokümanın verilmemesi veya gönderilmesinin engellenmesi yalnızca genel güvenlik ve düzen gerekçelerine dayandırılamaz; somut risk ortaya konulmalıdır.

Sakıncalı içerik somut olarak gösterilmelidir

Dokümanın hangi bölümünün neden sakıncalı görüldüğü açıkça gösterilmeden yapılan müdahaleler ifade özgürlüğünü ihlal edebilir.

Şablon gerekçe kullanılamaz

İnfaz hâkimliği veya itiraz merciinin uyuşmazlığa özgü değerlendirme yapmaksızın standart ifadelerle karar vermesi ihlal sonucuna yol açabilir.

Dokümanın tamamına el koyma son çare olmalıdır

Sakıncalı olduğu düşünülen bölümler ayrılabiliyorken dokümanın tamamının verilmemesi ölçüsüz müdahale oluşturabilir.

Daha hafif tedbirler değerlendirilmelidir

Tam yasaklama uygulanmadan önce kısmi sansür, belirli sayfaların çıkarılması veya başka hafif yöntemlerin yeterli olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Müdahalenin zorunlu olduğu gösterilmelidir

Dokümanın verilmemesinin zorunlu toplumsal ihtiyacı karşıladığı ve kurum güvenliğiyle bağlantısı ortaya konulmalıdır.

AYM İhlal Bulmayabilir Eğer

Terör propagandası veya suç teşviki içeren dokümanlar engellenebilir

Şiddeti teşvik eden, suç işlemeye yönlendiren veya terör propagandası niteliği taşıyan içeriklere müdahale ihlal oluşturmayabilir.

Somut güvenlik riski bulunan içerikler sınırlandırılabilir

Dokümanın kurum güvenliği veya cezaevi düzeni bakımından somut risk oluşturduğu ortaya konulmuşsa müdahale haklı görülebilir.

Ayrıntılı gerekçelendirilmiş müdahale ihlal oluşturmayabilir

İdare ve mahkemeler müdahalenin nedenlerini ayrıntılı biçimde açıklamış, ölçülülük değerlendirmesi yapmış ve somut risk göstermişse ihlal bulunmayabilir.

İlgili İçtihat Rehberleri

46 karar incelendi

Süreli Yayın İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında gazete, dergi ve benzeri süreli yayınlara erişimin engellenmesine ilişkin AYM içtihadı.

28 karar incelendi

Kitaplara Erişim İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında mahpusların kitaplara erişimi, kitapların teslim edilmemesi, sakıncalı bulunması veya kurum içine alınmamasına ilişkin AYM içtihadı.

13 karar incelendi

Radyo ve Televizyona Erişim İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında radyo ve televizyon gibi haber alma ve bilgiye erişim araçlarının kullanımına getirilen sınırlamalara ilişkin AYM içtihadı.

9 karar incelendi

Basılı Yayınların Teslim Edilmemesi İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında basılı yayınların, kitapçıkların, gazete ve dergi dışındaki yazılı materyallerin teslim edilmemesine ilişkin AYM içtihadı.

8 karar incelendi

Yayın veya İfade Nedeniyle Disiplin Cezası İçtihat Rehberi

Yayın bulundurma, okuma veya paylaşma nedeniyle verilen disiplin cezalarına ilişkin AYM içtihadı.

4 karar incelendi

Eğitim ve Bilgiye Erişim İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında eğitim materyallerine, bilgi kaynaklarına ve öğrenim amacıyla kullanılan içeriklere erişimin sınırlandırılmasına ilişkin AYM içtihadı.

Bu Konudaki Yazılar

Cezaevinde Doküman ve Fotokopi Verilmemesi Ne Zaman Hak İhlali Sayılır?

Ceza infaz kurumlarında doküman, fotokopi, not veya yazılı materyallerin verilmemesi ifade özgürlüğüne müdahale oluşturabilir. AYM kararlarına göre idare, dokümanın neden sakıncalı olduğunu somut gerekçelerle açıklamalı ve daha hafif tedbirleri değerlendirmelidir.