İçtihat Rehberleri / Telefon, mektup ve haberleşme
Ceza infaz kurumlarında mahpusların telefonla görüşme hakkının sınırlandırılması, kullandırılmaması veya yakınlarıyla iletişim kurmalarının engellenmesine ilişkin AYM içtihadı.
AYM, telefonla görüşme hakkına yapılan müdahalelerde özellikle aile bağlarının korunmasını, müdahalenin kanuni dayanağını ve somut gerekçesini aramaktadır.
Bu rehber, telefonla görüşme hakkına ilişkin Anayasa Mahkemesi kararlarının incelenmesi sonucunda oluşturulmuştur. Amaç telefon hakkına ilişkin temel ihlal ve ihlal olmadığı ölçütlerini ortaya koymaktır.
Mahpusun telefonla görüşme hakkının tamamen kullandırılmaması, haberleşme hürriyeti ve aile hayatına saygı hakkı bakımından sıkı inceleme gerektirir.
Telefon görüşmesinin sınırlandırılması aile üyeleriyle iletişimi etkiliyorsa, müdahalenin aile hayatına etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Telefon görüşmesi hakkına getirilen sınırlama soyut güvenlik gerekçeleriyle değil, başvurucunun durumu ve somut ihtiyaçla bağlantılı gerekçelerle açıklanmalıdır.
Telefon hakkına müdahalede kısıtlamanın süresi, kapsamı ve başvurucuya tanınan alternatif iletişim imkânları ölçülülük bakımından dikkate alınmalıdır.
Telefon görüşmesi hakkına ilişkin sınırlama açık kanuni temele dayanıyor, somut güvenlik veya düzen gerekçesiyle bağlantılı kuruluyor ve başvurucunun haberleşme imkânını tamamen ortadan kaldırmıyorsa ihlal oluşmayabilir.
Ceza infaz kurumlarında mektupların sakıncalı bulunarak alıkonulması, gönderilmemesi, kısmen karalanması veya teslim edilmemesine ilişkin AYM içtihadı.
Ceza infaz kurumlarında mahpusların telefon görüşmeleri ile kapalı görüşlerinin dinlenmesi ve kayda alınmasına ilişkin Anayasa Mahkemesi içtihadı.
Ceza infaz kurumlarında mahpusların gönderdiği veya aldığı mektupların UYAP sistemine kaydedilmesine ilişkin Anayasa Mahkemesi içtihadı.
Ceza infaz kurumlarında faks yoluyla gönderilmek istenen yazı, mektup veya belgelerin engellenmesi ya da sansürlenmesine ilişkin AYM içtihadı.
Ceza infaz kurumlarında mektupların bazı kısımlarının çizilmesi, karalanması veya okunamayacak hâle getirilmesine ilişkin AYM içtihadı.
Mahpuslara gönderilen veya mahpuslar tarafından gönderilen mektupların ekindeki fotoğraf, resim ve benzeri materyallerin teslim edilmemesine ilişkin AYM içtihadı.
Cezaevindeki hükümlü ve tutukluların telefonla görüşme hakkı tamamen ortadan kaldırılamaz. AYM kararlarına göre telefon hakkına yönelik sınırlamaların açık kanuni dayanağı bulunmalı, somut gerekçelere dayanmalı ve aile bağları üzerindeki etkileri ayrıca değerlendirilmelidir.
Anayasa Mahkemesi, 23.10.2025 tarihli kararında bir kere daha cezaevinde yapılan telefon görüşmelerinin izinsiz ve sürekli dinlenmesinin/kaydedilmesinin özel hayat ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetini ihlal ettiğine karar verdi. Mahkeme, dinleme yapılabilmesinin ancak açık ve detaylı yasal kuralların bulunması halinde mümkün olabileceğini belirtti.