Mahpuslar Hastaneye Kelepçeli Götürülebilir mi?
Ceza infaz kurumlarında bulunan kişilerin hastaneye sevki sırasında güvenlik tedbirleri uygulanabilmektedir. Bunlardan biri de kelepçe kullanımıdır.
Ancak kelepçe uygulaması otomatik ve sınırsız bir yetki olarak değerlendirilemez.
Muayene Sırasında Kelepçe Takılı Kalabilir mi?
Asıl tartışma genellikle sevk sırasında değil, tıbbi muayene esnasında ortaya çıkmaktadır.
Muayenenin niteliği, güvenlik riski ve başvurucunun durumu dikkate alınmadan uygulanan tedbirler temel haklar bakımından sorun oluşturabilir.
Anayasa Mahkemesi Hangi Ölçütlere Bakmaktadır?
Anayasa Mahkemesi, kelepçe kullanımının zorunlu olup olmadığını, güvenlik riskinin somut olarak ortaya konulup konulmadığını ve uygulamanın insan onuru üzerindeki etkisini değerlendirmektedir.
Ayrıca sağlık hizmetine etkili erişimin engellenip engellenmediği de incelenmektedir.
Kelepçe Muayeneyi Etkileyebilir mi?
Bazı durumlarda kelepçeli muayene tıbbi incelemenin sağlıklı yapılmasını zorlaştırabilir.
Özellikle doktorun gerekli değerlendirmeleri yapamaması veya kişinin sağlık sorunlarını rahat şekilde anlatamaması önem taşıyabilir.
Her Kelepçe Uygulaması Hak İhlali Sayılır mı?
Hayır. Somut kaçma riski, saldırı tehlikesi veya güvenlik gerekçeleri bulunan durumlarda kelepçe kullanılması mümkün olabilir.
Ancak bu gerekçelerin olay bazında ortaya konulması gerekir.
Hangi Durumlarda Hak İhlali Gündeme Gelebilir?
- Kelepçenin otomatik şekilde uygulanması
- Somut güvenlik riski gösterilmemesi
- Muayenenin gereği gibi yapılmasının engellenmesi
- İnsan onurunu zedeleyen uygulamalara başvurulması
- Başvurucunun sağlık durumunun dikkate alınmaması
- Kararların şablon gerekçelere dayanması
Hangi Durumlarda İhlal Bulunmayabilir?
Somut güvenlik riskinin bulunduğu, tedbirin zorunlu olduğu ve muayene hakkının etkili kullanımını engellemediği durumlarda ihlal bulunmayabilir.
Her olayın kendi koşulları içinde değerlendirilmesi gerekir.
Mahpus ve Yakınları Nelere Dikkat Etmeli?
- Kelepçe uygulanmasının somut gerekçesi var mı?
- Muayene tam olarak yapılabildi mi?
- Doktorun değerlendirmesi etkilenmiş mi?
- Başvurucunun özel sağlık durumu dikkate alınmış mı?
- Daha hafif güvenlik tedbirleri mümkün müydü?
İlgili İçtihat Rehberi
Konuya ilişkin ayrıntılı ölçütler için Hastanede Muayene ve Kelepçe İçtihat Rehberi incelenebilir. Rehberde Anayasa Mahkemesi kararlarından çıkarılan sağlık hakkı, insan onuru ve kötü muamele yasağına ilişkin ilkeler yer almaktadır.
Güvenlik Tedbirleri Sağlık Hizmetine Erişimi Engellememelidir
Cezaevlerinde güvenlik ihtiyacı önemli olmakla birlikte sağlık hizmetlerine etkili erişim de temel bir haktır.
Anayasa Mahkemesi içtihadı, hastane muayenelerinde uygulanan kelepçe tedbirlerinin somut gerekçelere dayanmasını ve kişinin sağlık hizmetinden yararlanmasını gereksiz yere zorlaştırmamasını gerekli görmektedir.