İçtihat Rehberleri / Kötü muamele / işkence

Barındırma ve Tutulma Koşulları İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında barındırma, tutulma koşulları, koğuş kapasitesi, hijyen, sıcak su, havalandırma, yatak-ranza imkânı, sosyal faaliyetlere erişim ve benzeri yaşam koşullarına ilişkin AYM içtihadı.

İncelenen Karar

İhlal

İhlal Yok

Barındırma ve Tutulma Koşulları İçtihat Rehberi görsel anlatımı

AYM'nin Dikkat Ettiği Konular

AYM, barındırma ve tutulma koşullarına ilişkin şikâyetlerde öncelikle muamelenin kötü muamele yasağı bakımından asgari ağırlık eşiğini aşıp aşmadığını ve başvurucunun etkili iç hukuk yollarını tüketip tüketmediğini inceler. Koşulların ciddi, sürekli ve insan onuruyla bağdaşmayacak nitelikte olması ya da mahkemelerin bu iddiaları titiz biçimde incelememesi hâlinde ihlal sonucuna ulaşabilir.

Bu rehber nasıl oluşturuldu?

Bu rehber, ceza infaz kurumunda tutulma koşulları, kalabalık oda, hijyen, sıcak su, havalandırma, yatak imkânı ve sosyal faaliyet kısıtlamalarına ilişkin AYM kararlarının ayrıştırılmasıyla oluşturulmuştur. Amaç, hangi koşulların kötü muamele yasağı bakımından asgari eşiği aşabileceğini ve hangi durumlarda başvurunun usulden reddedildiğini göstermektir.

Hızlı Sonuç

AYM'nin En Sık İhlal Bulduğu Durumlar

• Tutulma koşullarının insan onuruyla bağdaşmayacak ağırlığa ulaşması
• Koşulların uzun süreli ve sistematik biçimde kötü olması
• Kalabalık, hijyen, havalandırma veya temel ihtiyaç eksikliklerinin somut delillerle ortaya konulması
• Mahkemelerin tutulma koşullarını titiz ve etkili biçimde incelememesi
• Tazminat veya şikâyet yolunda esaslı iddiaların karşılanmaması
• Kötü koşulların başvurucu üzerinde ciddi bedensel veya ruhsal etki doğurması

AYM'nin Genellikle Kabul Ettiği Müdahaleler

• Başvuru yollarının tüketilmemesi
• Koşulların asgari ağırlık eşiğini aşmaması
• Başvurucunun iddialarını somut bilgi ve belgeyle desteklememesi
• Geçici veya sınırlı rahatsızlıkların kötü muamele düzeyine ulaşmaması
• Kurumun temizlik, barınma veya sosyal faaliyet imkânı sağladığının gösterilmesi
• Şikâyetin genel ve soyut tutulma koşulu iddiasından ibaret kalması

AYM İhlal Bulabilir Eğer

Asgari yaşam alanı sağlanmalıdır

Mahpusun uzun süre aşırı dar, kalabalık veya temel yaşam ihtiyaçlarını karşılamayan koşullarda tutulması kötü muamele yasağını ihlal edebilir.

Hijyen ve sağlık koşulları korunmalıdır

Koğuş, oda, banyo, tuvalet ve ortak alanların hijyen koşulları insan onuruna uygun düzeyde sağlanmalıdır.

Açık hava ve sosyal faaliyet imkânı değerlendirilmelidir

Mahpusun kapalı alanda uzun süre tutulması, açık havaya çıkma ve sosyal faaliyetlerden yararlanma imkânı olmaması hâlinde ihlal doğabilir.

Koşulların toplam etkisi dikkate alınmalıdır

Fiziksel alan, süre, hijyen, havalandırma, ışık, sağlık ve sosyal imkânlar birlikte değerlendirildiğinde insan onurunu aşan ağırlıkta koşullar ihlal oluşturabilir.

Etkili başvuru yolu sağlanmalıdır

Mahpusun tutulma koşullarına ilişkin şikâyetleri etkili biçimde incelenmeli ve gerekiyorsa koşullar düzeltilmelidir.

AYM İhlal Bulmayabilir Eğer

Kısa süreli ve hafif rahatsızlıklar ihlal oluşturmayabilir

Tutulma koşullarındaki geçici, sınırlı ve insan onurunu zedelemeyen eksiklikler tek başına ihlal sonucuna götürmeyebilir.

Koşullar makul düzeydeyse ihlal olmayabilir

Mahpusun kişisel alanı, hijyen, havalandırma, sağlık ve açık hava imkânları makul düzeyde sağlanmışsa ihlal bulunmayabilir.

Başvuru yolları tüketilmemişse ihlal incelenmeyebilir

Tutulma koşullarına ilişkin etkili idari veya yargısal yollar tüketilmeden yapılan başvurular kabul edilemez bulunabilir.

İlgili İçtihat Rehberleri

57 karar incelendi

Fiziksel Şiddet ve Darp İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında infaz koruma görevlileri veya kolluk tarafından fiziksel güç kullanılması, darp, yaralanma ve bu olaylara ilişkin soruşturmanın etkili yürütülmemesi iddialarına ilişkin AYM içtihadı.

23 karar incelendi

Kalabalık Odada Tutulma İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında kalabalık odada tutulma, kişi başına düşen yaşam alanı, yatak-ranza imkânı, hijyen ve havalandırma koşullarına ilişkin AYM içtihadı.

16 karar incelendi

Tek Kişilik Odada Tutulma İçtihat Rehberi

Mahpusun tek kişilik odada tutulması, sosyal izolasyon, güvenlik gerekçesi, sürenin uzunluğu ve kötü muamele yasağına ilişkin AYM içtihadı.

15 karar incelendi

Çıplak Arama İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında çıplak arama uygulamasının zorunluluğu, yöntemi, mahremiyet güvenceleri ve insan onuruna etkisine ilişkin AYM içtihadı.

15 karar incelendi

Kötü Muamele İddialarında Etkili Soruşturma İçtihat Rehberi

Cezaevindeki kötü muamele iddialarında sağlık raporu, kamera kaydı, tanık ve diğer delillerle etkili soruşturma yürütülmesine ilişkin AYM içtihadı.

13 karar incelendi

Kelepçe Uygulamaları İçtihat Rehberi

Cezaevinde, nakilde veya hastanede kelepçe kullanımının zorunluluk, ölçülülük ve insan onuru bakımından değerlendirilmesine ilişkin AYM içtihadı.

Bu Konudaki Yazılar

Cezaevindeki Kötü Barınma Koşulları Ne Zaman İnsanlık Dışı Muamele Sayılır?

Cezaevindeki kalabalık koğuş, hijyen eksikliği, sıcak su sorunu, havalandırma yetersizliği ve kötü tutulma koşulları her durumda hak ihlali oluşturmaz. AYM, koşulların süresini, ağırlığını, mahpus üzerindeki etkisini ve iç hukuk yollarının etkili işletilip işletilmediğini birlikte değerlendirir.