HANIM ÖZPINAR VE MEHMET ÖZPINAR BAŞVURUSU
⚖️ İlgili İçtihat Rehberi
Bu karar, Hasta Mahpusun Ölümü ve Tıbbi İhmal İçtihat Rehberi içinde incelenmektedir. Rehberde, bu kararın hangi içtihat kuralını desteklediği ve AYM'nin benzer olaylarda nasıl değerlendirme yaptığı açıklanmaktadır.
Başvuru konusu
Başvuru, mahpusun infaz kurumunda hastalığa yakalanması ve akabinde sağlık hizmetine erişiminde ihmal gösterilmesi nedeniyle ölmesi ve bu olayda ihmali bulunan kamu görevlileri hakkında etkili bir soruşturma yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkının, açılan tam yargı davasının ise kısmen reddedilmesi nedeniyle de adil yargılanma hakkı kapsamında gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Karar özeti
Başvurucuların yakını M.T.Ö., çeşitli ceza infaz kurumlarında tutulduğu süre boyunca sağlık sorunları yaşamış, özellikle verem şüphesiyle hastaneye sevk edilmiş ancak kesin tanı konulamamıştır. M.T.Ö., infaz kurumunda hastalık kapması ve sağlık hizmetlerine erişimde ihmaller olduğu iddiasıyla hastalığı ilerlemiş ve 2016 yılında zatürre nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Ölüm sonrası başlatılan ceza soruşturması, kamu görevlilerinin kusurunun bulunmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlanmış, başvurucular ise tam yargı davası açmış ancak maddi tazminat talepleri reddedilmiş, manevi tazminat talepleri ise kısmen kabul edilmiştir. Anayasa Mahkemesi, ceza soruşturmasının etkin yürütülmediği ve tam yargı davasında çelişkili raporlar nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.
Bu karar neden önemli?
Bu karar, ceza infaz kurumlarında hastalık nedeniyle ölüm olaylarında kamu görevlilerinin ihmali iddialarının etkin soruşturulması ve yargılamanın gerekçeli kararlarla sonuçlandırılması gerekliliğini vurgulamaktadır. Ayrıca, farklı bilirkişi raporları arasında çelişki bulunması halinde mahkemelerin bu durumu makul ve ikna edici gerekçelerle açıklaması gerektiğini ortaya koyarak, adil yargılanma hakkının gerekçeli karar boyutuna ilişkin önemli bir emsal teşkil etmektedir.
Benzer başvurularda nelere dikkat edilmeli?
1) Ceza soruşturması sürecinde tüm delil ve raporların eksiksiz ve tutarlı şekilde dosyaya sunulması; 2) Başvuru yollarının zamanında ve usulüne uygun şekilde tüketilmesi; 3) Tam yargı davalarında bilirkişi raporları arasındaki çelişkilerin mahkemece açık ve ikna edici şekilde gerekçelendirilmesi talebinde bulunulması; 4) Sağlık hizmetlerine erişim ve ihmal iddialarına ilişkin somut delillerin başvuru dosyasına eklenmesi; 5) Başvurucuların ifadelerinin soruşturma ve yargılama süreçlerinde dikkate alınması.
Kararın yanlış sınıflandırıldığını düşünüyorsanız bildirin.
Yaşam hakkı / ölüm / intihar / Hasta mahpusun ölümü ve tıbbi ihmal ile ilgili diğer kararlar
Başvuru, ölümcül hastalık dolayısıyla yapılan infazın ertelenmesi talebinin ölümden önce sonuçlandırılmaması ve ölüm olayıyla olarak ilgili etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkının, bu olaya ilişkin olarak açılan tam yargı davasının süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle de mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru; ceza infaz kurumunda hükümlü iken kanser hastalığı nedeniyle meydana geldiği kabul edilen ölümün şüpheli olduğu, esasen ölümün kötü muameleden ve sağlık hizmetine erişim konusunda gösterilen ihmalden kaynaklandığı, ayrıca olaya ilişkin ceza soruşturmasının etkili bir şekilde yürütülmediği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, başvurucunun hükümlü olarak ceza infaz kurumunda bulunan kardeşinin, hastalanarak hayatını kaybettiği olayda gerekli tıbbi müdahalenin zamanında yapılmaması ve olaya ilişkin etkili bir soruşturma yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkı ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumunda tutulan hükümlünün sağlık personeli ve ceza infaz kurumu görevlilerinin ihmalleri nedeniyle ölmesi, bu olaya ilişkin etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedenleriyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumunda tutulan hükümlünün sağlık personeli ve ceza infaz kurumu görevlilerinin ihmalleri nedeniyle ölmesi ve bu olaya ilişkin etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedenleriyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, sağlık durumu ceza infaz kurumunda tutulmasına uygun olmayan bir kişinin tahliye edilmesine yönelik taleplerin ve tutukluluk ile tutukluluğun devamına ilişkin kararlara yönelik itirazların reddedildiği ve bu kişinin tahliyeden bir süre sonra ölmesinde tutulma koşullarının etkili olduğu iddiasıyla idari yargı ile adli yargıda açılan davalarda, tutulma koşullarının ölüme etki ettiğine ilişkin iddianın değerlendirilmemesi nedeniyle yaşam hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının, yargılamanın makul bir sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddialar hakkındadır.
Başvuru, geçmişinde birden fazla intihar girişimi bulunan hükümlünün yaşamının korunması için gerekli tedbirlerin alınmaması sebebiyle intihar etmesi ve bu olay hakkında yürütülen ceza soruşturmasının etkisizliği nedeniyle yaşam hakkının, vefatından bir süre önce hükümlünün kamu görevlileri tarafından yaralanması ve söz konusu olay sonrasında etkisiz bir şekilde yürütülen ceza soruşturması sonunda açılan kamu davasında sanıklar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi nedeniyle eziyet yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, tutuklu olarak bulunulan ceza infaz kurumunda çıkan isyan sırasında gerçekleşen ölüm olayında kamu makamlarınca gerekli önlemlerin alınmaması nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, hükümlü/tutuklu olarak bulunulan ceza infaz kurumunda yapılan operasyonda güvenlik güçlerince güç kullanılması sırasında meydana gelen ölüm ve yaralanma olaylarıyla ilgili olarak yürütülen ceza soruşturması ile tam yargı davalarının makul sürede tamamlanmaması, ayrıca tam yargı davalarının haksız olarak reddedilmesi nedeniyle de yaşam hakkının ve kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, bir ceza infaz kurumunda tutulan mahkûmun işkence ve kötü muameleye maruz kalması neticesinde şüpheli şekilde yaşamını yitirmesi ve bu olaylara ilgili olarak yürütülen soruşturmaların etkili olmaması nedenleriyle yaşam hakkı ile işkence ve kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.