İSMAİL ŞERAN VE SONGÜL ŞERAN BAŞVURUSU
⚖️ İlgili İçtihat Rehberi
Bu karar, Cezaevi Operasyonu, Yangın ve İsyanlarda Ölüm İçtihat Rehberi içinde incelenmektedir. Rehberde, bu kararın hangi içtihat kuralını desteklediği ve AYM'nin benzer olaylarda nasıl değerlendirme yaptığı açıklanmaktadır.
Başvuru konusu
Başvuru, ceza infaz kurumunda çıkan yangın sonucunda meydana gelen ölümden doğan zararların tazmini istemiyle açılan tam yargı davasında maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddedilmesi nedeniyle yaşam hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Karar özeti
Başvurucuların oğlu S.R.Ş., ceza infaz kurumunda uyuz hastalığı nedeniyle geçici koğuşa alınmış, burada başka bir tutuklu ile birlikte koğuşta barikat kurup yangın çıkarmıştır. Yangın sonucu S.R.Ş. ve diğer tutuklu C.A. yoğun duman nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Başvurucular, oğullarının ölümünden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleriyle tam yargı davası açmış, ancak mahkeme oğullarının eylemlerinin ölümle sonuçlandığını ve idarenin sorumluluğunun bulunmadığını gerekçe göstererek talepleri reddetmiştir. Anayasa Mahkemesi ise ceza infaz kurumunda yangına müdahalede ve tutukluların ruhsal sağlık takibinde ihmaller olduğunu, bu nedenle yaşam hakkının maddi boyutunun ihlal edildiğini ve tam yargı davasında etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini tespit ederek yeniden yargılama yapılmasına karar vermiştir.
Bu karar neden önemli?
Bu karar, ceza infaz kurumlarında tutulan kişilerin yaşam hakkının korunması ve bu hakkın ihlal edildiği iddialarının yargısal süreçlerde etkin şekilde incelenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Özellikle, tutukluların ruhsal sağlık durumlarının takibi ve yangın gibi acil durumlarda alınan önlemlerin yetersizliği nedeniyle yaşanan ölümlerde, idarenin sorumluluğunun göz ardı edilmemesi gerektiği vurgulanmıştır. Böylece, yaşam hakkıyla bağlantılı etkili başvuru hakkının kapsamı ve gerekliliği açısından önemli bir emsal teşkil etmektedir.
Benzer başvurularda nelere dikkat edilmeli?
1) Başvuru dilekçesinde olayın tüm somut ayrıntılarını ve iddialarını açıkça belirtmek; 2) Ceza infaz kurumundaki sağlık ve güvenlik kayıtları, kamera görüntüleri gibi delilleri eksiksiz sunmak; 3) Ruhsal sağlık takibi ve psikolojik destek taleplerine ilişkin belgeleri dosyaya eklemek; 4) Tam yargı davası açmadan önce ceza soruşturması ve idari süreçlerin sonuçlarını takip etmek ve bu kararları dosyaya dahil etmek; 5) Başvuru süresi ve usul kurallarına dikkat ederek zamanında başvuruda bulunmak.
Kararın yanlış sınıflandırıldığını düşünüyorsanız bildirin.
Yaşam hakkı / ölüm / intihar / Cezaevi operasyonu, yangın ve isyanlarda ölüm ile ilgili diğer kararlar
Başvuru, tutuklu olarak bulunulan ceza infaz kurumunda çıkan isyan sırasında gerçekleşen ölüm olayında kamu makamlarınca gerekli önlemlerin alınmaması nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, hükümlü/tutuklu olarak bulunulan ceza infaz kurumunda yapılan operasyonda güvenlik güçlerince güç kullanılması sırasında meydana gelen ölüm ve yaralanma olaylarıyla ilgili olarak yürütülen ceza soruşturması ile tam yargı davalarının makul sürede tamamlanmaması, ayrıca tam yargı davalarının haksız olarak reddedilmesi nedeniyle de yaşam hakkının ve kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, 2012 yılında Şanlıurfa (E) Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda çıkan yangında aralarında başvurucunun oğlunun da bulunduğu on üç kişinin hayatını kaybettiği olaya ilişkin etkili bir soruşturma yapılmaması ve yangının çıkmasına engel olma ile yangına müdahale etme konusundaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle Anayasa’nın 12. , 17. , 19. ve 14 maddelerinde güvence altına alınan hakların ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, hükümlü olarak bulunulan ceza infaz kurumunda yapılan operasyonda güvenlik güçlerince yaralanmak suretiyle görme kaybına uğranması, olaya dair ceza soruşturması ile tam yargı davasının makul sürede tamamlanmaması, ayrıca tam yargı davasının haksız olarak reddedilmesi nedenleriyle yaşam ve adil yargılanma hakları ile işkence ve kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, hükümlü/tutuklu olarak bulunulan ceza infaz kurumunda yapılan operasyonda güvenlik güçlerince güç kullanılması sırasında meydana gelen ölüm olayıyla ilgili olarak yürütülen ceza soruşturması ile tam yargı davasının makul sürede tamamlanmaması, ayrıca tam yargı davasının haksız olarak reddedilmesi nedenleriyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvurucular, yakınlarının 1999 yılında Ulucanlar Cezaevine yapılan operasyon sırasında güvenlik görevlilerince öldürüldüğünden bahisle açtıkları tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle yaşam hakkı, işkence yasağı, eşitlik ilkesi, etkili başvuru ve makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş, tazminat talep etmişlerdir.
Başvuru, ceza infaz kurumunda çıkan yangın sonucunda önleyici tedbir alınmaması sonucu iki tutuklunun hayatını kaybetmesi ve bu olaya ilişkin olarak etkili ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, bir hükümlünün ceza infaz kurumunda çıkan yangında yanarak yaralanması sonrasında tedavisindeki yetersizlikler ve ihmalkârlıklar sonucu yaşamını yitirmesi ve bu olayla ilgili olarak etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedenleriyle yaşama hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, geçmişinde birden fazla intihar girişimi bulunan hükümlünün yaşamının korunması için gerekli tedbirlerin alınmaması sebebiyle intihar etmesi ve bu olay hakkında yürütülen ceza soruşturmasının etkisizliği nedeniyle yaşam hakkının, vefatından bir süre önce hükümlünün kamu görevlileri tarafından yaralanması ve söz konusu olay sonrasında etkisiz bir şekilde yürütülen ceza soruşturması sonunda açılan kamu davasında sanıklar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi nedeniyle eziyet yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, bir ceza infaz kurumunda tutulan mahkûmun işkence ve kötü muameleye maruz kalması neticesinde şüpheli şekilde yaşamını yitirmesi ve bu olaylara ilgili olarak yürütülen soruşturmaların etkili olmaması nedenleriyle yaşam hakkı ile işkence ve kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.