İçtihat Rehberleri / Kötü muamele / işkence

Fiziksel Şiddet ve Darp İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında infaz koruma görevlileri veya kolluk tarafından fiziksel güç kullanılması, darp, yaralanma ve bu olaylara ilişkin soruşturmanın etkili yürütülmemesi iddialarına ilişkin AYM içtihadı.

İncelenen Karar

İhlal

İhlal Yok

Fiziksel Şiddet ve Darp İçtihat Rehberi görsel anlatımı

AYM'nin Dikkat Ettiği Konular

AYM, fiziksel şiddet ve darp iddialarında hem maddi boyutu hem de usul boyutunu inceler. Yaralanmanın devlet gözetimindeyken meydana gelmesi, güç kullanımının zorunlu ve orantılı olduğunun açıklanamaması veya soruşturmanın bağımsız, hızlı ve etkili yürütülmemesi hâlinde ihlal sonucuna ulaşmaktadır.

Bu rehber nasıl oluşturuldu?

Bu rehber, ceza infaz kurumunda fiziksel şiddet, darp, zor kullanma, yaralanma ve bu olaylara ilişkin etkili soruşturma yükümlülüğünün tartışıldığı AYM kararlarının ayrıştırılmasıyla oluşturulmuştur. Amaç, kötü muamele yasağı bakımından AYM’nin maddi ve usul boyutunda hangi ölçütleri aradığını göstermektir.

Hızlı Sonuç

AYM'nin En Sık İhlal Bulduğu Durumlar

• Devlet gözetimindeki kişinin yaralanmasının makul biçimde açıklanamaması
• Güç kullanımının zorunlu ve orantılı olduğunun gösterilmemesi
• Tıbbi raporlarla şikâyet arasında bağlantı kurulmasına rağmen olayın yeterince araştırılmaması
• Kamera kayıtları, sağlık raporları veya tanık beyanlarının etkili incelenmemesi
• Soruşturmanın infaz kurumu personeline veya tarafsız olmayan kişilere bırakılması
• Kovuşturmaya yer olmadığı kararının eksik incelemeye dayanması
• Zamanaşımı veya uzun yargılama nedeniyle sorumluların cezasız kalması
• Yeniden soruşturma yapılmasını gerektiren maddi çelişkilerin giderilmemesi

AYM'nin Genellikle Kabul Ettiği Müdahaleler

• Başvurucunun iddiasını destekleyen tıbbi bulgu bulunmaması
• Kamera kayıtları ve diğer delillerin kötü muamele iddiasını doğrulamaması
• Güç kullanımının direnci bertaraf etmek için zorunlu ve orantılı olması
• Başvurucunun iddialarını zamanında yetkili makamlara bildirmemesi
• Soruşturmanın ilgili delilleri toplayarak makul sonuca ulaşması
• Başvuru yollarının süresinde ve usulüne uygun tüketilmemesi

AYM İhlal Bulabilir Eğer

Devlet gözetimindeki yaralanma açıklanmalıdır

Kişi devletin gözetimi altındayken yaralanmışsa yaralanmanın nasıl meydana geldiği kamu makamlarınca makul ve ikna edici şekilde açıklanmalıdır.

Güç kullanımının zorunlu olduğu gösterilmelidir

Cezaevi personelinin kullandığı fiziksel gücün neden gerekli olduğu ve daha hafif tedbirlerin neden yeterli olmayacağı ortaya konulmalıdır.

Kamera kayıtları ve sağlık raporları araştırılmalıdır

Kötü muamele iddiasını aydınlatabilecek kamera kayıtları, sağlık raporları ve diğer objektif deliller toplanmadan soruşturma sonlandırılamaz.

Soruşturma bağımsız yürütülmelidir

Kötü muamele iddiası, olayda adı geçen görevlilerden bağımsız ve tarafsız makamlar tarafından araştırılmalıdır.

Maddi çelişkiler giderilmelidir

Tanık anlatımları, sağlık raporları ve resmi kayıtlar arasındaki çelişkiler giderilmeden kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilemez.

Cezasızlığa yol açan gecikmeler ihlal oluşturabilir

Soruşturmanın gereksiz şekilde uzaması veya zamanaşımı nedeniyle sorumluların tespit edilememesi etkili soruşturma yükümlülüğünü ihlal edebilir.

AYM İhlal Bulmayabilir Eğer

Tıbbi bulgu yoksa ihlal olmayabilir

Kötü muamele iddiasını destekleyen tıbbi bulgu, objektif delil veya tutarlı anlatım bulunmuyorsa ihlal sonucuna ulaşılmayabilir.

Orantılı güç kullanımı ihlal oluşturmayabilir

Direnci kırmak veya güvenliği sağlamak amacıyla kullanılan güç zorunlu ve ölçülü ise kötü muamele yasağı ihlal edilmiş sayılmayabilir.

Etkili soruşturma yapılmışsa ihlal olmayabilir

Kamera kayıtları, tanıklar ve sağlık raporları toplanmış, tüm iddialar araştırılmış ve makul gerekçeye ulaşılmışsa ihlal bulunmayabilir.

İlgili İçtihat Rehberleri

37 karar incelendi

Barındırma ve Tutulma Koşulları İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında barındırma, tutulma koşulları, koğuş kapasitesi, hijyen, sıcak su, havalandırma, yatak-ranza imkânı, sosyal faaliyetlere erişim ve benzeri yaşam koşullarına ilişkin AYM içtihadı.

23 karar incelendi

Kalabalık Odada Tutulma İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında kalabalık odada tutulma, kişi başına düşen yaşam alanı, yatak-ranza imkânı, hijyen ve havalandırma koşullarına ilişkin AYM içtihadı.

16 karar incelendi

Tek Kişilik Odada Tutulma İçtihat Rehberi

Mahpusun tek kişilik odada tutulması, sosyal izolasyon, güvenlik gerekçesi, sürenin uzunluğu ve kötü muamele yasağına ilişkin AYM içtihadı.

15 karar incelendi

Çıplak Arama İçtihat Rehberi

Ceza infaz kurumlarında çıplak arama uygulamasının zorunluluğu, yöntemi, mahremiyet güvenceleri ve insan onuruna etkisine ilişkin AYM içtihadı.

15 karar incelendi

Kötü Muamele İddialarında Etkili Soruşturma İçtihat Rehberi

Cezaevindeki kötü muamele iddialarında sağlık raporu, kamera kaydı, tanık ve diğer delillerle etkili soruşturma yürütülmesine ilişkin AYM içtihadı.

13 karar incelendi

Kelepçe Uygulamaları İçtihat Rehberi

Cezaevinde, nakilde veya hastanede kelepçe kullanımının zorunluluk, ölçülülük ve insan onuru bakımından değerlendirilmesine ilişkin AYM içtihadı.

Bu Konudaki Yazılar

Cezaevinde Darp Edildiğini İddia Eden Mahpus Ne İspatlamak Zorundadır?

Ceza infaz kurumlarında fiziksel şiddet ve darp iddiaları Anayasa Mahkemesi tarafından hem kötü muamele yasağının maddi boyutu hem de etkili soruşturma yükümlülüğü bakımından incelenmektedir. Özellikle devlet gözetimindeki yaralanmaların açıklanamaması ve etkisiz soruşturmalar ihlal sonucuna yol açabilmektedir.