LEYLA AKYILDIZ BAŞVURUSU
⚖️ İlgili İçtihat Rehberi
Bu karar, Kelepçe Uygulamaları İçtihat Rehberi içinde incelenmektedir. Rehberde, bu kararın hangi içtihat kuralını desteklediği ve AYM'nin benzer olaylarda nasıl değerlendirme yaptığı açıklanmaktadır.
Başvuru konusu
Başvuru, tıbbi teşhis için gerekli olan görüntüleme işlemi sırasında kelepçenin çıkarılmaması nedeniyle mahkûmun tedaviye erişememesi, mahkûma gereksiz güç kullanılması ve bu olaylar hakkında etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Karar özeti
Başvurucu Leyla Akyıldız, ceza infaz kurumundan diş hastanesine sevk edilirken kelepçesinin çıkarılmaması nedeniyle tedaviye erişemediğini, jandarma görevlilerinin kendisine gereksiz güç kullandığını ve bu olayla ilgili etkili bir ceza soruşturması yürütülmediğini iddia etmiştir. Olayda, kelepçenin röntgen çekimine engel olmadığı, başvurucunun kelepçenin çıkarılmasını ısrarla talep ettiği ve tartışma yaşandığı, jandarma görevlisinin başvurucuyu iteklediği ve montundan tutarak yönlendirdiği kamera kayıtları ve bilirkişi raporlarıyla tespit edilmiştir. Başsavcılık ve ilgili makamlar tarafından yapılan soruşturmalar sonucunda, kullanılan gücün orantılı olduğu ve soruşturmanın makul bir özenle yürütüldüğü değerlendirilmiş, başvurucunun şikayetlerine rağmen ceza soruşturması kapsamında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi, soruşturmanın etkili yürütüldüğü ve kötü muamele yasağının ihlal edilmediği sonucuna varmıştır.
Bu karar neden önemli?
Bu karar, ceza infaz kurumlarından hastaneye sevk edilen mahpusların kelepçelenmesi ve tedaviye erişim hakkı ile ilgili sınırları belirlemesi bakımından önemlidir. Ayrıca, devlet görevlilerinin güç kullanımı iddialarının soruşturulmasında orantılılık ve etkin soruşturma kriterlerinin nasıl uygulanacağına dair emsal teşkil etmektedir. Karar, kötü muamele iddialarının somut delillerle desteklenmesi ve soruşturmanın usulüne uygun yürütülmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır.
Benzer başvurularda nelere dikkat edilmeli?
1) Tedavi ve muayene sırasında kelepçenin çıkarılması gerekip gerekmediğine dair tıbbi ve güvenlik belgelerini eksiksiz sununuz. 2) Olay anına ilişkin kamera kayıtları ve tanık ifadelerini başvuru dosyasına ekleyiniz. 3) Güç kullanımı iddialarını somut ve ayrıntılı şekilde açıklayarak, varsa adli muayene raporlarını mutlaka dosyaya dahil ediniz. 4) Soruşturma sürecinde verilen kararlar ve itirazlar hakkında kesinleşme tarihlerini ve belgeleri takip ederek başvurunuzu zamanında yapınız. 5) Başvuru sürecinde ilgili mercilere yapılan şikayet ve itirazların belgelerini eksiksiz sununuz.
Kararın yanlış sınıflandırıldığını düşünüyorsanız bildirin.
Kötü muamele / işkence / Kelepçe uygulamaları ile ilgili diğer kararlar
Başvuru, tutuklama kararı sonrası gerekmediği hâlde başvurucunun ellerine ters kelepçe takılarak ceza infaz kurumuna nakledilmesi ve adliye çıkışında basın mensuplarının bu hâliyle görüntüsünü alması sebebiyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, darbe teşebbüsü sonrasında yürütülen soruşturmalar kapsamındaki gözaltı ve tutuklama tedbirlerinin hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, arama ve elkoyma tedbirinin hukuka aykırı olması nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, savunma hakkının kısıtlanması nedeniyle adil yargılanma hakkının, nezarethane ve ceza infaz kurumunda tutma koşullarının yetersizliği, kelepçe takılması, adliye koridorlarında bekletilme ve sağlık durumuna rağmen ceza infaz kurumunda tutma nedenleriyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, tıbbi muayene sırasında kelepçenin çıkarılmaması sebebiyle mahkûmun tedaviye erişememesi ve bu olay hakkında etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, tutuklu olarak ceza infaz kurumunda bulunan başvurucunun hastaneye sevki ve tıbbi işlemler esnasında kelepçe kullanılması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, haksız olarak gözaltına alma, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması, resen yapılması gereken tutukluluk incelemelerinin kanuni süresi içinde yapılmaması, sulh ceza hâkimliklerinin bağımsız ve tarafsız olmaması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, gözaltında ve ceza infaz kurumunda olumsuz koşullarda tutulma nedeniyle kötü muamele yasağının, ceza infaz kurumunda avukat görüşmelerinin kayıt altına alınması ve bylock delilinin hukuka aykırı olarak elde edilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı ile suç ve cezaların kanuniliği ilkesinin, arama tedbirinin uygulanması nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, elkoyma kararı nedeniyle mülkiyet hakkının, kelepçeli olarak basın tarafından görüntülenme ve meslekten ihraç bilgilerinin medyada yer alması nedeniyle masumiyet karinesinin, açık öğretim fakültesi sınavlarına girilmesine izin verilmemesi nedeniyle de eğitim hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, tutuklu olan başvurucunun başka bir ceza infaz kurumuna nakli için havalimanına götürülmesi işlemi sırasında ellerinin kelepçelenmesi sebebiyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, tutuklanma sonrasında kelepçe takılması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkindir.
Başvuru, hükümlünün ceza infaz kurumu görevlilerince darbedilmesi, ellerine ve ayaklarına ters kelepçe takılı vaziyette bir odada tutulması ve bu olaylarla ilgili etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedenleriyle işkence ve kötü muamele yasağının; yaşamı korumak için gerekli tedbirlerin alınmaması sonucunda hükümlünün çoklu ilaç zehirlenmesi ve gelişen yeni sorunlar sebebiyle ölmesi ve bu ölümle ilgili etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedenleriyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlüyken götürüldüğü sınav merkezinde elindeki kelepçelerin çözülmemesi, elleri ve ayakları bağlı şekilde sınava girmek zorunda bırakılması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumundan hastaneye nakil ve hastanede bekleme sürecinde kelepçe kullanılması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkindir.