MERVE SALBARS BAŞVURUSU
⚖️ İlgili İçtihat Rehberi
Bu karar, Kelepçe Uygulamaları İçtihat Rehberi içinde incelenmektedir. Rehberde, bu kararın hangi içtihat kuralını desteklediği ve AYM'nin benzer olaylarda nasıl değerlendirme yaptığı açıklanmaktadır.
Başvuru konusu
Başvuru, tutuklu olarak ceza infaz kurumunda bulunan başvurucunun hastaneye sevki ve tıbbi işlemler esnasında kelepçe kullanılması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Karar özeti
Başvurucu, tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumundan şiddetli karın ağrısı ve diğer sağlık şikayetleri nedeniyle hastaneye sevk edilmiştir. Hastanede apandisit ameliyatı geçiren başvurucu, tıbbi işlemler sırasında ellerinin kelepçeli tutulduğunu, kelepçelerin açılmaması nedeniyle fiziksel ve psikolojik rahatsızlık yaşadığını, ayrıca sağlık personeli tarafından muayene sırasında zorla odadan çıkarıldığını iddia etmiştir. Başvurucu, bu muamelelerin kötü muamele yasağını ihlal ettiğini ileri sürmüş, ancak savcılık soruşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Anayasa Mahkemesi, başvurucunun kelepçelenme ve muameleye ilişkin iddialarının savunulabilir olduğunu, ancak yetkili makamların etkili bir soruşturma yapmadığını tespit ederek kötü muamele yasağının usul boyutunun ihlal edildiğine karar vermiştir.
Bu karar neden önemli?
Bu karar, ceza infaz kurumunda tutuklu bulunan kişilerin hastaneye sevk ve tıbbi müdahale süreçlerinde kelepçe kullanımı gibi zorlayıcı tedbirlerin sınırlarını ve bu tedbirlerin kötü muamele yasağı kapsamında değerlendirilmesini netleştirmektedir. Ayrıca, devletin kötü muamele iddialarına ilişkin etkili ve kapsamlı soruşturma yürütme yükümlülüğünü vurgulayarak, soruşturma yapılmadan verilen kararların temel hak ihlali oluşturduğunu ortaya koymaktadır.
Benzer başvurularda nelere dikkat edilmeli?
1) Kötü muamele iddialarını somut ve tutarlı delillerle destekleyin; 2) Hastane sevki ve tıbbi müdahale sırasında yaşanan olayları ayrıntılı şekilde belgeleyin; 3) İdari ve adli mercilere yapılan şikayet ve başvuruların kayıtlarını muhafaza edin; 4) Başvuru süresine dikkat ederek yasal süreler içinde bireysel başvuruda bulunun; 5) Etkili soruşturma talebinizi açıkça ifade edin ve süreci takip edin.
Kararın yanlış sınıflandırıldığını düşünüyorsanız bildirin.
Kötü muamele / işkence / Kelepçe uygulamaları ile ilgili diğer kararlar
Başvuru, tutuklama kararı sonrası gerekmediği hâlde başvurucunun ellerine ters kelepçe takılarak ceza infaz kurumuna nakledilmesi ve adliye çıkışında basın mensuplarının bu hâliyle görüntüsünü alması sebebiyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, darbe teşebbüsü sonrasında yürütülen soruşturmalar kapsamındaki gözaltı ve tutuklama tedbirlerinin hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, arama ve elkoyma tedbirinin hukuka aykırı olması nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, savunma hakkının kısıtlanması nedeniyle adil yargılanma hakkının, nezarethane ve ceza infaz kurumunda tutma koşullarının yetersizliği, kelepçe takılması, adliye koridorlarında bekletilme ve sağlık durumuna rağmen ceza infaz kurumunda tutma nedenleriyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, tıbbi muayene sırasında kelepçenin çıkarılmaması sebebiyle mahkûmun tedaviye erişememesi ve bu olay hakkında etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, haksız olarak gözaltına alma, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması, resen yapılması gereken tutukluluk incelemelerinin kanuni süresi içinde yapılmaması, sulh ceza hâkimliklerinin bağımsız ve tarafsız olmaması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, gözaltında ve ceza infaz kurumunda olumsuz koşullarda tutulma nedeniyle kötü muamele yasağının, ceza infaz kurumunda avukat görüşmelerinin kayıt altına alınması ve bylock delilinin hukuka aykırı olarak elde edilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı ile suç ve cezaların kanuniliği ilkesinin, arama tedbirinin uygulanması nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, elkoyma kararı nedeniyle mülkiyet hakkının, kelepçeli olarak basın tarafından görüntülenme ve meslekten ihraç bilgilerinin medyada yer alması nedeniyle masumiyet karinesinin, açık öğretim fakültesi sınavlarına girilmesine izin verilmemesi nedeniyle de eğitim hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, tutuklu olan başvurucunun başka bir ceza infaz kurumuna nakli için havalimanına götürülmesi işlemi sırasında ellerinin kelepçelenmesi sebebiyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, tutuklanma sonrasında kelepçe takılması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkindir.
Başvuru, hükümlünün ceza infaz kurumu görevlilerince darbedilmesi, ellerine ve ayaklarına ters kelepçe takılı vaziyette bir odada tutulması ve bu olaylarla ilgili etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedenleriyle işkence ve kötü muamele yasağının; yaşamı korumak için gerekli tedbirlerin alınmaması sonucunda hükümlünün çoklu ilaç zehirlenmesi ve gelişen yeni sorunlar sebebiyle ölmesi ve bu ölümle ilgili etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedenleriyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, tıbbi teşhis için gerekli olan görüntüleme işlemi sırasında kelepçenin çıkarılmaması nedeniyle mahkûmun tedaviye erişememesi, mahkûma gereksiz güç kullanılması ve bu olaylar hakkında etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlüyken götürüldüğü sınav merkezinde elindeki kelepçelerin çözülmemesi, elleri ve ayakları bağlı şekilde sınava girmek zorunda bırakılması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumundan hastaneye nakil ve hastanede bekleme sürecinde kelepçe kullanılması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkindir.