ÇAĞRI AVCI BAŞVURUSU
⚖️ İlgili İçtihat Rehberi
Bu karar, Disiplin Yargılamasında Usul Güvenceleri İçtihat Rehberi içinde incelenmektedir. Rehberde, bu kararın hangi içtihat kuralını desteklediği ve AYM'nin benzer olaylarda nasıl değerlendirme yaptığı açıklanmaktadır.
Başvuru konusu
Başvuru; ceza infaz kurumunda açlık grevi yapan başvurucuya disiplin cezası verilmesi nedeniyle ifade özgürlüğünün, infaz hâkimliğince yapılan inceleme sırasında duruşmada hazır bulunmayı talep etmesine rağmen yalnızca ses ve görüntü aktarımı yoluyla duruşmaya katılma imkânı verilmesi nedeniyle de duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Karar özeti
Başvurucu, yüksek güvenlikli bir ceza infaz kurumunda tutuklu bulunurken ailesinden uzak olması ve tecrit koşulları nedeniyle açlık grevine başlamış, bu eylemi nedeniyle kurum disiplin kurulu tarafından üç ay süreyle bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezası verilmiştir. Başvurucu, disiplin cezasına itiraz etmiş ve mahkeme huzurunda savunma yapmak istemesine rağmen duruşmalara yalnızca SEGBİS aracılığıyla katılabilmiş, mahkeme pandemi gerekçesiyle doğrudan duruşmaya katılma talebini ertelemiş ve sonunda savunma hakkından vazgeçmiş saymıştır. İnfaz hâkimliği, açlık grevinin şekli bir suç olduğunu ve başvurucunun eyleminin disiplin cezasını gerektirdiğini belirtmiş, üst mahkeme de bu kararı onamıştır. Anayasa Mahkemesi ise başvurucunun ifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin kanuna dayalı ve kamu düzeni amacıyla uyumlu olduğunu kabul etmiş, ancak infaz hâkimliğinin gerekçesinin Anayasa Mahkemesi içtihadına aykırı olduğu ve ifade özgürlüğünün ihlal edildiği sonucuna varmıştır.
Bu karar neden önemli?
Bu karar, ceza infaz kurumlarında açlık grevinin ifade özgürlüğünün bir biçimi olarak kabul edilmesi ve bu eyleme ilişkin disiplin cezalarının ancak kurum güvenliği ve düzeni somut olarak bozulduğunda uygulanabileceği ilkesini pekiştirmektedir. Ayrıca, mahkeme huzurunda savunma hakkının pandemi gibi gerekçelerle kısıtlanmasının sınırları ve usulüne ilişkin önemli bir değerlendirme içermektedir. Böylece, ceza infaz kurumlarındaki disiplin cezalarının uygulanmasında ifade özgürlüğü ile kamu düzeni arasındaki hassas dengeyi ortaya koyması bakımından emsal teşkil etmektedir.
Benzer başvurularda nelere dikkat edilmeli?
1) Açlık grevi gibi ifade biçimlerinin disiplin cezasına konu edilmesi halinde, somut olayda kurum güvenliği ve düzeninin nasıl etkilendiğine dair ayrıntılı ve gerekçeli değerlendirme yapılması; 2) Duruşmalarda SEGBİS kullanımı yerine mümkünse doğrudan mahkeme huzurunda savunma hakkının sağlanması için talebin açıkça ve yazılı olarak iletilmesi; 3) Pandemi veya benzeri olağanüstü durumlarda duruşma yöntemlerine ilişkin resmi düzenlemelerin ve uygulamaların takip edilmesi; 4) Disiplin cezasına itirazlarda savunma hakkının tam olarak kullanılabilmesi için usul kurallarına riayet edilmesi; 5) Başvuru süresi ve usulüne uygun itirazların zamanında yapılması.
Kararın yanlış sınıflandırıldığını düşünüyorsanız bildirin.
Disiplin cezaları / Disiplin yargılamasında usul güvenceleri ile ilgili diğer kararlar
Başvuru, cezaevi disiplin kurulu kararına karşı yapılan itirazda, delillerin toplanmaması, mahkeme ve itiraz mercinin bu yöndeki talepleri gerekçesiz reddetmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, infaz hâkimliğine yapılan disiplin cezasına dair şikâyete ilişkin incelemenin hükümlünün duruşmada hazır edilmeden yapılması nedeniyle duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumu kararına karşı yapılan şikâyetin sunulan deliller dikkate alınmaksızın incelenmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamındaki silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, disiplin cezasına karşı infaz hâkimliğince yapılan yargılamada sanığın hazır bulunma talebinin reddedilerek ses ve görüntü aktarımı suretiyle duruşmaya uzaktan katılımının sağlanması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru; başvurucunun infaz hâkimliğine yaptığı şikâyette duruşmanın başvurucu hazır edilmeksizin Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) kullanılarak yapılması nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamındaki duruşmada hazır bulunma hakkının, Cumhuriyet savcısının mütalaasına karşı kendisine söz hakkı tanınmadığı, olaya tanıklık eden gardiyanların dinlenilmediği ve bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verildiğine ilişkin iddialar yönünden silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, karar sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı bir iddianın karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının, soruşturma evresinde alınan bilirkişi raporunun tebliğ edilmemesi sebebiyle de silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumu disiplin kurulu kararına karşı yapılan şikâyetin tanığın mahkeme huzurunda dinlenmeden ve kamera kayıtları incelenmeden reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamındaki silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru; ceza infaz kurumu disiplin kurulu kararına karşı yapılan şikâyetin infaz hâkimliği tarafından reddedilmesi üzerine, bu karara karşı yapılan itirazın ağır ceza mahkemesi tarafından süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, disiplin cezasına karşı infaz hâkimliğine yapılan şikâyette hâkim tarafından sözlü savunma alınmadan karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ve ceza infaz kurumundaki kötü koşullar ve hücre disiplin cezası nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumu tarafından verilen disiplin cezasına karşı yapılan şikâyette uyuşmazlığın esasına etkili iddiaların ilgili ve yeterli gerekçeyle karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.