DENİZ ŞAH BAŞVURUSU (5)
⚖️ İlgili İçtihat Rehberi
Bu karar, Hastanede Muayene ve Kelepçe İçtihat Rehberi içinde incelenmektedir. Rehberde, bu kararın hangi içtihat kuralını desteklediği ve AYM'nin benzer olaylarda nasıl değerlendirme yaptığı açıklanmaktadır.
Başvuru konusu
Başvuru, ceza infaz kurumunda bulunan başvurucunun sevk edildiği hastanede kelepçe ile muayeneye zorlanması ve olay hakkında yürütülen ceza soruşturmasının etkili olmaması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Karar özeti
Başvurucu, ceza infaz kurumunda kalp rahatsızlığı nedeniyle hastaneye sevk edilmiş, ancak muayene sırasında kelepçe ile muayeneye zorlanması nedeniyle tedavi olamamıştır. Kolluk görevlileri, güvenlik gerekçesiyle kelepçeyi sadece kazağını çıkarırken açıp sonra yeniden takacaklarını bildirmiş, ancak başvurucu kelepçenin yeniden takılmasını kabul etmemiştir. Başvurucu, bu uygulamanın insan onuruna aykırı olduğunu iddia ederek ceza soruşturması başlatmış, ancak soruşturma etkili yürütülmemiş ve kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi, kelepçe takılmasının güvenlik gerekçelerine dayandığını kabul etmekle birlikte, hekimin görüşü alınmadan ve muayene imkânı engellenerek kelepçe takılmasının orantısız olduğu ve insan haysiyetiyle bağdaşmadığını tespit etmiştir. Ayrıca, soruşturmanın etkin ve kapsamlı yapılmaması nedeniyle kötü muamele yasağının usul boyutunun ihlal edildiği sonucuna varmıştır.
Bu karar neden önemli?
Bu karar, ceza infaz kurumunda sağlık hizmetlerine erişim sırasında uygulanan kelepçeleme tedbirlerinin orantılılık ve hekimin görüşü alınması gerekliliği açısından sınırlarını belirlemiştir. Ayrıca, kötü muamele iddialarında etkin ve kapsamlı soruşturma yürütülmesinin zorunluluğunu vurgulayarak devletin hem maddi hem de usul boyutundaki yükümlülüklerini netleştirmiştir.
Benzer başvurularda nelere dikkat edilmeli?
1) Sağlık hizmetleri sırasında kelepçe veya benzeri kısıtlayıcı tedbirlerin uygulanması halinde hekimin yazılı görüşünün alınması önemlidir. 2) Kötü muamele iddialarında somut, tutarlı ve yeterli delillerle başvuruda bulunulmalıdır. 3) Başvuru sürecinde etkili ve kapsamlı soruşturma talep edilmeli, soruşturmanın usulüne uygun yürütülüp yürütülmediği takip edilmelidir. 4) Tedavi engelleniyorsa, bu durumun belgelenmesi ve başvuruya eklenmesi faydalı olur. 5) Başvuru süresi ve itiraz hakları titizlikle takip edilmelidir.
Kararın yanlış sınıflandırıldığını düşünüyorsanız bildirin.
Sağlık ve tedavi / Hastanede muayene ve kelepçe ile ilgili diğer kararlar
Başvuru, cezai ehliyetinin bulunup bulunulmadığına ilişkin sağlık muayenesi yapılmak üzere götürüldüğü hastanede elleri zincirle bağlı hâlde bekletilerek teşhir edildiğini, içme suyu ve gıda ihtiyacının karşılanmadığını, muayene sırasında ellerinin bağlı tutulduğunu, kolluk görevlilerinin muayene odasında hazır bulunduğunu, açtığı tam yargı davasında idare tarafından sunulan bilgi ve belgeler kendisine verilmeyerek savunma hakkının kısıtlandığını ileri süren başvurucunun, adil yargılanma hakkı, işkence ve kötü muamele yasağı, etkili başvuru hakkı ile eşitlik ilkesinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, sağlık problemlerine karşın tutuklanma nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, ceza infaz kurumunda sağlık hizmetlerine erişememe ve uygun olmayan tutma koşulları nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, ağır kalp rahatsızlığı olmasına rağmen ceza infaz kurumu koşullarında tutulmanın işkence ve kötü muamele yasağını; tutukluluğun devamına dair kararlarda somut bulguların yer almamasının, bu kararların gerekçesiz ve şablon şeklinde olmasıyla tutukluluk süresi ile yargılama süresinin makul olmamasının kişi hürriyeti ve güvenliği ile makul sürede yargılanma haklarını ihlal ettiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan başvurucuya korse ve masa temin edilmemesi nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, lenf kanseri olan hükümlünün cezasının infazının ertelenmesi talebinin reddedilmesinin kötü muamele yasağını ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru; sağlık durumunun ceza infaz kurumunda tutulmaya uygun olmamasına rağmen tutukluluğun sürdürülmesi nedeniyle kötü muamele yasağının, çeşitli şikâyetler nedeniyle de kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, nezarethanede tutulma koşulları, psikolojik baskı ve sağlık durumunun ceza infaz kurumunda tutulmaya uygun olmamasına rağmen tutukluluğun sürdürülmesi nedenleriyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, sekiz aylık hamile olan başvurucunun ceza infaz kurumunda tutulma koşulları nedeniyle kötü muamele yasağının, tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, hapis cezasının infazının ertelenmesi talebinin reddedilmesi nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumları arasında sağlık koşulları gerekçe gösterilerek gerçekleştirilen nakil talebinin reddedilmesi nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.