MUSTAFA AKBULUT BAŞVURUSU
⚖️ İlgili İçtihat Rehberi
Bu karar, Dilekçe ve Mahkemeye Erişim Hakkı İçtihat Rehberi içinde incelenmektedir. Rehberde, bu kararın hangi içtihat kuralını desteklediği ve AYM'nin benzer olaylarda nasıl değerlendirme yaptığı açıklanmaktadır.
Başvuru konusu
Başvuru, hükümözlü olarak ceza infaz kurumunda bulunan başvurucunun idari işlemin iptali talebiyle açtığı davanın vesayet makamı kararı olmaksızın tek başına dava açma ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Karar özeti
Başvurucunun dava ehliyeti olmadığı gerekçesiyle açtığı davanın reddine karar verilmiş, istinaf başvurusu da reddedilerek karar kesinleşmiştir. Anayasa Mahkemesi, 4721 sayılı Kanun'un ilgili maddelerinde hükümözlülerin tek başlarına dava açamayacaklarına dair açık veya örtülü bir hüküm bulunmadığını, mahkeme kararının kanuni dayanağının olmadığını ve başvurucunun mahkûmiyet kararının kesinleşmemiş olduğunu belirterek, mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Ayrıca, Anayasa Mahkemesi'nin 22/3/2023 tarihli kararıyla 4721 sayılı Kanun'un 407. maddesi iptal edilmiştir. İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar verilmiş, adli yardım talebi kabul edilmiş, manevi tazminat talebi ise reddedilmiştir.
Bu karar neden önemli?
Mahkemeye erişim hakkının, özellikle ceza infaz kurumunda bulunan hükümözlülerin temel haklarından biri olduğu ve bu hakkın kanuni dayanağı olmayan uygulamalarla engellenmesinin Anayasa'ya aykırı olduğu vurgulanmıştır. Bu karar, hükümözlülerin dava açma ehliyetine ilişkin uygulamalarda kanunilik ilkesinin ve Anayasa Mahkemesi içtihatlarının esas alınması gerektiğini göstermektedir.
Benzer başvurularda nelere dikkat edilmeli?
Hükümözlülerin dava açma ehliyeti konusunda, 4721 sayılı Kanun ve Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda hareket edilmeli; mahkeme kararlarının kanuni dayanağı olup olmadığı titizlikle incelenmeli; mahkemeye erişim hakkının engellenmemesine özen gösterilmelidir.
Kararın yanlış sınıflandırıldığını düşünüyorsanız bildirin.
Avukat görüşü ve savunma / Dilekçe ve mahkemeye erişim hakkı ile ilgili diğer kararlar
Başvuru, ceza infaz kurumunda kalabalık odada tutulma nedeniyle kötü muamele yasağının, kalabalık odada tutulmaya ilişkin olarak yapılan şikâyetin infaz hâkimliğince incelenmeksizin reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, infaz hâkimliğine yapılan başvurunun esasının incelenmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarına gönderilmek üzere ceza infaz kurumuna verilen dilekçelerin fotokopileri ve evrak kayıt numaralarının verilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumunda kalabalık odada tutulma nedeniyle kötü muamele yasağının, kalabalık odada tutulmaya ilişkin olarak yapılan şikâyetin infaz hâkimliğince incelenmeksizin reddedilmesi nedeniyle de mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, infaz hâkimliğine yapılan talebin esasının değerlendirilmemesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumu idaresinin işlemlerine karşı yapılan şikâyete dair yargı mercilerince esas yönden değerlendirme yapılmaması nedeniyle karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, infaz hâkimliğine yapılan şikâyetlerin esasa girilmeden reddedilmesi nedeniyle özel hayata saygı hakkı ve haberleşme hürriyeti ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, infaz hâkimliğine yapılan şikâyetin esasa girilmeden reddedilmesi nedeniyle masumiyet karinesi ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan başvurucunun resmî kurumlara yazdığı dilekçelerde yer alan ifadeler nedeniyle disiplin cezasıyla cezalandırılmasının ifade özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, hükümlü olarak ceza infaz kurumunda bulunan kişinin idari işlemin iptali talebiyle açtığı davanın vesayet makamının izni olmaksızın tek başına dava açma ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.