OSMAN DEMİRHAN BAŞVURUSU
⚖️ İlgili İçtihat Rehberi
Bu karar, Disiplin Yargılamasında Usul Güvenceleri İçtihat Rehberi içinde incelenmektedir. Rehberde, bu kararın hangi içtihat kuralını desteklediği ve AYM'nin benzer olaylarda nasıl değerlendirme yaptığı açıklanmaktadır.
Başvuru konusu
Başvuru, mahpus hakkında disiplin cezası verilmesi nedeniyle özel hayata saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin, ceza infaz kurumu uygulamalarına karşı şikâyetlerin infaz hâkimliğince incelenmemesi nedeniyle ise mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Karar özeti
Başvurucu Osman Demirhan, silahlı terör örgütü üyesi olduğu iddiasıyla tutuklanarak ceza infaz kurumuna konulmuştur. Oğluyla yaptığı telefon görüşmesi sırasında oğlunun hoparlörü açması ve kızları ile torunlarıyla da konuşması nedeniyle, ceza infaz kurumu idaresi tarafından telefon görüşme hakkı iki ay süreyle kısıtlanmıştır. Başvurucu, bu kararın hukuka aykırı olduğunu, telefon görüşmesinin konferans yöntemiyle yapılmadığını ve kısıtlamanın somut gerekçelerle desteklenmediğini ileri sürerek infaz hâkimliğine şikâyette bulunmuş, ancak şikâyeti reddedilmiştir. Anayasa Mahkemesi, idare ve yargı mercilerinin kararlarında başvurucunun tehlikelilik hali veya örgüt mensubiyeti hususunu somut olarak değerlendirmediğini, kısıtlamanın orantısız ve ölçüsüz olduğunu tespit ederek özel hayata saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine karar vermiştir. Ayrıca, başvurucunun ceza infaz kurumu uygulamalarına karşı şikâyetlerinin infaz hâkimliğince esasa girilmeden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının usul yönünden tüketilmemesi sebebiyle kabul edilemez olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu karar neden önemli?
Bu karar, ceza infaz kurumlarında hükümlülerin haberleşme haklarına getirilen kısıtlamaların somut ve ikna edici gerekçelere dayanması gerektiğini, aksi halde özel hayata saygı hakkı ve haberleşme hürriyetinin ihlal edileceğini ortaya koyması bakımından önemlidir. Ayrıca, ceza infaz kurumu uygulamalarına karşı şikâyetlerin infaz hâkimliklerince etkili ve esasa girilerek incelenmesinin zorunluluğunu vurgulayarak mahkemeye erişim hakkının korunmasına ilişkin önemli bir içtihat oluşturmuştur.
Benzer başvurularda nelere dikkat edilmeli?
1. Ceza infaz kurumunda verilen disiplin cezalarına karşı şikâyet başvurularında, somut ve açık gerekçelerin kararda yer almasına dikkat edilmelidir. 2. Telefon görüşmelerinde kısıtlama uygulanıyorsa, bu kısıtlamanın dayanağı olan tehlikelilik hali veya örgüt mensubiyeti gibi hususların somut olarak değerlendirilip kararda belirtilmesi gerekir. 3. İnfaz hâkimliğine yapılan şikâyet başvurularında, kurum idaresine öncelikle başvurulması ve bu başvurunun sonuçlandırılması beklenmelidir. 4. Başvuruların usulüne uygun yapılması ve başvuru yollarının tam olarak tüketilmesi önemlidir. 5. Gerekçeli karar talebi ve duruşma açılması gibi usuli hakların takip edilmesi başvurunun etkinliği açısından faydalıdır.
Kararın yanlış sınıflandırıldığını düşünüyorsanız bildirin.
Disiplin cezaları / Disiplin yargılamasında usul güvenceleri ile ilgili diğer kararlar
Başvuru, cezaevi disiplin kurulu kararına karşı yapılan itirazda, delillerin toplanmaması, mahkeme ve itiraz mercinin bu yöndeki talepleri gerekçesiz reddetmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, infaz hâkimliğine yapılan disiplin cezasına dair şikâyete ilişkin incelemenin hükümlünün duruşmada hazır edilmeden yapılması nedeniyle duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumu kararına karşı yapılan şikâyetin sunulan deliller dikkate alınmaksızın incelenmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamındaki silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, disiplin cezasına karşı infaz hâkimliğince yapılan yargılamada sanığın hazır bulunma talebinin reddedilerek ses ve görüntü aktarımı suretiyle duruşmaya uzaktan katılımının sağlanması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru; başvurucunun infaz hâkimliğine yaptığı şikâyette duruşmanın başvurucu hazır edilmeksizin Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) kullanılarak yapılması nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamındaki duruşmada hazır bulunma hakkının, Cumhuriyet savcısının mütalaasına karşı kendisine söz hakkı tanınmadığı, olaya tanıklık eden gardiyanların dinlenilmediği ve bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verildiğine ilişkin iddialar yönünden silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru, karar sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı bir iddianın karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının, soruşturma evresinde alınan bilirkişi raporunun tebliğ edilmemesi sebebiyle de silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, ceza infaz kurumu disiplin kurulu kararına karşı yapılan şikâyetin tanığın mahkeme huzurunda dinlenmeden ve kamera kayıtları incelenmeden reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamındaki silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru; ceza infaz kurumunda açlık grevi yapan başvurucuya disiplin cezası verilmesi nedeniyle ifade özgürlüğünün, infaz hâkimliğince yapılan inceleme sırasında duruşmada hazır bulunmayı talep etmesine rağmen yalnızca ses ve görüntü aktarımı yoluyla duruşmaya katılma imkânı verilmesi nedeniyle de duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru; ceza infaz kurumu disiplin kurulu kararına karşı yapılan şikâyetin infaz hâkimliği tarafından reddedilmesi üzerine, bu karara karşı yapılan itirazın ağır ceza mahkemesi tarafından süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru, disiplin cezasına karşı infaz hâkimliğine yapılan şikâyette hâkim tarafından sözlü savunma alınmadan karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ve ceza infaz kurumundaki kötü koşullar ve hücre disiplin cezası nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.